„Made in China” – to tytuł siódmej edycji łódzkiego Fotofestiwalu. Cała wystawa została podzielona na dwie części. „China Photo” - Chiny zobrazowane przez rdzennych twórców oraz „Western eye on East” - Państwo Środka widziane okiem obiektywu.

Fotografia chińska głęboko osadzona w tradycji, która pomimo że chroniona jest pod płaszczem cenzury, ukazuje współczesną rzeczywistość, obecnie pochłanianą przez cywilizację globalną. Poprzez dobór warsztatu pracy - począwszy od klasycznych fotografii czarno-białych, fotomontaży, po fotografie przetworzone cyfrowo twórcy chińscy przedstawiają współczesny obraz Chin. „Rewolucja kulturalna” zapoczątkowana w 1966  przez Mao Zedonga, będąca próbą wyeliminowania jego politycznych rywali, była czasem  przełomowym dla Państwa Środka. Nie tylko pod względem politycznym, gospodarczym, ale przede wszystkim społecznym i kulturalnym. Pozbywanie się intelektualistów i wrogów politycznych Mao przez tzw. Czerwoną Gwardię zamykało usta ludziom związanym z kulturą i sztuką w wolnym wyrażaniem opinii i poglądów. Socrealizm panował na długo po zakończeniu rewolucji kulturalnej i po śmierci Mao w 1976 roku. Odwilż nastąpiła dopiero w latach 80. W tym czasie nastąpił renesans chińskiej kultury, której towarzyszyły narodziny nowej literatury, kina, muzyki popularnej. Fotografia humanistyczna przekształciła się powoli w bardziej zaangażowaną. Uprawianie niezależnej fotografii stało się możliwe od lat siedemdziesiątych. Jak pisze Thomas Kellner, kurator wystawy „China Photo”: „Do czasu rewolucji kulturalnej w Chinach dominowała fotografia humanistyczna, czy też raczej socrealizm, współczesne obrazy odzwierciedlają natomiast gwałtowność i wstrząsy towarzyszące zmianom w Kraju Środka. Od kilku lat obserwujemy coraz wyraźniejszy podział na dokumentalny, politycznie poprawny styl dziennikarski i fotografię autorską, zaś wyznaczenie dokładnej granicy pomiędzy nimi to zadanie dla historyków.”

         Fotografia chińska prezentuje szerokie spektrum: od dzieł obrazujących motywy tradycyjnej kultury Chin po fotografie zanurzone w rzeczywistość globalną w zawrotnym tempie wdzierającą się we współczesny Kraj Środka. Fotografie Jiang Zhenqinga o dokumentalnym charakterze, obrazują tradycyjny, sięgający 6000 lat wykonywany ręcznie połów krewetek. Zdjęcia wykonane w deszczowe, zimowe dni niosą ze sobą ciężki ładunek emocjonalny; są wręcz dramatyczne. Zdjęcia Wang Tonga „Mao na ścianie” przedstawiają wizerunki „boskiego” Mao Zedonga, jak określano dyktatora. Były one wszechobecne na każdym kroku, w domach, na ulicach, fasadach budynku. Obecnie podobizny Mao na murach wyblakły, odpadająca farba na ścianach budynków świadczy o przeszłości. Ciekawa jest technika, w jakiej zostały wykonane prace. Fotografie zostały pokolorowane tradycyjną chińską techniką, co zdradza melancholie, tęsknotę za „dobrymi, dawnymi czasami”.

          Ostatnia dekada XX wieku przyniosła Chinom najszybciej rozwijającą się gospodarkę na świecie. Obecny jest handel zagraniczny, inwestycje zagraniczne; szybko rozwija się przemysł włókienniczy, tekstylny, komputerowy, produkcja aut. Nowoczesny przemysł rozwija się w specjalnych strefach ekonomicznych. W Chinach tradycje posiada rękodzieło, zwłaszcza artystyczne. Powstała tutaj nowa gałąź przemysłu – produkcja dzieł artystycznych. Cykl obrazów Haibo Yu „Pracownie artystów” zdają się być zaprzeczeniem tego co w skupieniu wypracowane, posiadające status unikatu, dzieła artystycznego. W pracowniach artystów powstają nie tylko tradycyjne obrazy, ale przede wszystkim kopie dzieł mistrzów. Są wysyłane masowo na Zachód. Zdjęcia Haibo Yu przedstawiają codzienne życie owych twórców w wioskach rozrzuconych po całym Pekinie. W maleńkich pomieszczeniach artyści nie tylko malują, ale jedzą, śpią, wykonują inne codzienne czynności. Narzuca się pytanie o godność ludzką, o prawa ludzi do godnego życia, egzystencji.

          Cykl „Opowieść o Chinach” Harley Benge składa się ze 106 fotografii zestawionych w dyptyki. Jest tutaj wyraźna narracja. Obraz budowany jest na zasadzie przeciwieństw, które w zadziwiający sposób funkcjonują ze sobą. Budowa cyklu zdjęć zasadza się na kontraście, co odzwierciedla, zdaniem autora, obraz Chin.

          Bogdan Konopka w cyklu fotografii „Chiny. Imperium szarości” sfotografował chińską zabudowę, począwszy od wiejskich lepianek po monumentalne budowle w Pekinie. Nie ma na nich postaci ludzkiej.  Fotografie Konopki obrazujące Chiny są czarno-białe. Brak koloru utożsamia biedę, zniszczenie widoczne w mieszkankach, chatkach. Jak pisze Konopka w komentarzu do swoich prac, „Materia ta, od wiejskich lepianek począwszy, a na Pekinie skończywszy, posiadała wektor horyzontalny, bez piwnic i strychów. Nawet imperialne Zakazane Miasto w Pekinie zbudowane zostało zgodnie z tą sama zasadą. Jedyne, co je wyróżniało to rozmach przestrzenny, komfort, luksus i… wyłączność na kolor. Cały Pekin, nawet ten mieszczański był szary, a kolor zarezerwowano dla władzy”. Przestrzeń wokół budynków, drapaczy chmur w wielkich metropoliach ulega całkowitemu rozkładowi, metamorfozie. Oglądając fotografie Bogdana Konopki ma się wrażenie alienacji, spokoju. Artysta powraca do tradycji mistrzów dawnej fotografii. Jego zdjęcia są oparte o kunsztowną, klasyczną kompozycje. W jego fotografii uwidacznia się kontemplacja światła. Z ciemności wyłaniają się kształty – kształty budynków, naczyń, posągów. Zdjęcia oddają równowagę, spokój, harmonię, a co za tym idzie piękno.    

          Chiny to kraj stojący wobec konieczności rozliczenia się z przeszłością, a zarazem przystosowania do tempa przemian. Fotografia chińska zdaje się egzystować w zawieszeniu pomiędzy przeszłością a teraźniejszością, odzwierciedlając napięcia pomiędzy kulturą dawną i współczesną rzeczywistością globalną. Można rzec, że dzisiejsze Chiny ogarnął dysonans kulturowy. Wobec takiej sytuacji społeczno - kulturowej nasuwają się pytania o przyszłość jednej z największych i najbardziej płodnych cywilizacji świata.

[Justyna Grymuza]

W artykule wykorzystano materiały z katalogu „Made in China” wydanego przez Łódź Art Center na potrzeby 7. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi.                             

Komentarze (0)

RSS Komentarzy

Imię

www

Tytuł Komentarza

Treść Komentarza

Wyślij komentarz